Park Narodowy Soomaa to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc przyrodniczych w Estonii. Leży w południowo-zachodniej części kraju i słynie z rozległych torfowisk, naturalnych rzek, lasów zalewowych, podmokłych łąk oraz zjawiska określanego jako piąta pora roku.
Park został utworzony w 1993 roku i zajmuje około 39 844 hektarów. Ponad połowę jego powierzchni stanowią torfowiska. Soomaa chroni również lasy, nadrzeczne łąki, siedliska wielu gatunków zwierząt oraz tradycyjny krajobraz kulturowy regionu. Od 1997 roku park jest także obszarem wodno-błotnym o znaczeniu międzynarodowym w ramach konwencji Ramsar.
Nazwa Soomaa oznacza w przybliżeniu „krainę bagien”, co dobrze oddaje charakter tego miejsca. To region pięciu dużych torfowisk, rzek, lasów i terenów zalewowych, gdzie poziom wody ma ogromny wpływ na krajobraz i możliwości przemieszczania się.
Soomaa jest dobrym kierunkiem dla osób, które chcą zobaczyć spokojniejszą i mniej miejską stronę Estonii. Można tutaj spacerować po drewnianych kładkach, obserwować mokradła z wież widokowych, pływać kajakiem lub kanu, szukać śladów bobrów i poznawać lokalne tradycje związane z życiem na terenach regularnie zalewanych.
Spis treści:
Park Narodowy Soomaa – gdzie się znajduje i dlaczego warto go odwiedzić?
Park Narodowy Soomaa rozciąga się na terenie dwóch estońskich regionów administracyjnych, Pärnumaa i Viljandimaa. Znajduje się pomiędzy okolicami Pärnu i Viljandi, dlatego dobrze pasuje do trasy przez zachodnią lub południową Estonię.
Nie jest tak blisko Tallinna jak Lahemaa, ale dzięki temu ma zupełnie inny charakter. Dominują tu rozległe mokradła, lasy, naturalnie meandrujące rzeki i bardzo małe miejscowości.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu są wielkie kompleksy torfowiskowe oddzielone dolinami rzecznymi. Największym z nich jest Kuresoo, uznawane przez RMK za największy zachowany zwarty kompleks torfowiskowy w Estonii. Na jego obrzeżu znajduje się wał torfowiskowy osiągający około 8 metrów wysokości.
Park warto odwiedzić przede wszystkim dla:
- torfowisk i drewnianych kładek
- piątej pory roku
- spływów kajakowych i kanu
- szlaków Riisa i Ingatsi
- Beaver Trail
- obserwacji dzikiej przyrody
- tradycji łodzi haabjas
- ciszy i otwartych krajobrazów
Dobrym pierwszym punktem jest Centrum Odwiedzających Soomaa w Kõrtsi-Tõramaa.
Piąta pora roku w Soomaa – kiedy występują słynne powodzie?
Najbardziej charakterystycznym zjawiskiem przyrodniczym Soomaa jest piąta pora roku.
Najczęściej pojawia się podczas wiosennych roztopów, zwykle pod koniec marca lub na początku kwietnia. Duża ilość wody z topniejącego śniegu trafia wtedy do rzek, które występują z brzegów i zalewają nisko położone łąki, lasy i drogi.
Skala powodzi może być bardzo duża. Oficjalny serwis estońskich obszarów chronionych podaje, że podczas wysokiej wody zalanych może zostać nawet około 17 500 hektarów terenu.
Nie jest to jednak zjawisko, którego termin można przewidzieć z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Piąta pora roku zależy od temperatur, ilości śniegu, tempa odwilży i opadów.
Wysoka woda może pojawić się również w innych miesiącach, na przykład podczas zimowej odwilży albo po intensywnych jesiennych deszczach.
Podczas największych rozlewisk krajobraz zmienia się całkowicie. Miejsca, po których zwykle można chodzić, stają się częścią rozległego systemu wodnego.
To właśnie wtedy wyjątkową atrakcją są wyprawy kanu przez zalane łąki i lasy.
Przed wyjazdem w okresie wysokiej wody trzeba koniecznie sprawdzić aktualne warunki. Oficjalne zasady parku zalecają kontakt z Centrum Odwiedzających Soomaa, ponieważ dostępność dróg, szlaków i terenów zalewowych może szybko się zmieniać.
Riisa study trail – 4,8 km przez torfowisko i lasy Soomaa
Riisa study trail to jeden z najlepszych szlaków na pierwszą wizytę w Parku Narodowym Soomaa.
Trasa ma 4,8 km i prowadzi przez torfowisko Riisa oraz lasy położone w pobliżu rzeki Navesti. Po drodze można zobaczyć otwarty krajobraz mokradeł, oczka torfowiskowe, sosny oraz las rosnący na wyżej położonych fragmentach terenu.
Na szlaku znajduje się wieża obserwacyjna oraz osiem miejsc przeznaczonych do krótkiego odpoczynku.
Dużą zaletą Riisa jest dostępność początkowej części trasy. Pierwsze 1220 metrów do pierwszego oczka torfowiskowego jest przystosowane również do wózków dziecięcych i osób poruszających się na wózkach.
Dzięki temu Riisa jest dobrym wyborem zarówno dla osób planujących pełną wędrówkę, jak i dla rodzin, które chcą zobaczyć torfowisko podczas krótszego spaceru.
Po deszczu drewniane fragmenty trasy mogą być śliskie, dlatego warto mieć buty z dobrą podeszwą.
Ile czasu przeznaczyć?
Na spokojne przejście całej trasy warto zarezerwować około 1,5 do 2 godzin, więcej jeśli planujesz dłuższe postoje na zdjęcia i obserwację krajobrazu.
Beaver Trail – krótki szlak śladami bobrów przy Centrum Odwiedzających
Beaver Trail to jedna z najkrótszych tras w Soomaa i bardzo dobry dodatek do wizyty w Centrum Odwiedzających.
Szlak rozpoczyna się bezpośrednio przy centrum i ma 1,8 km długości. Prowadzi przez kilka typów lasu w stronę strumienia Mardu, gdzie żyją bobry. Na trasie można obserwować ślady ich działalności oraz zobaczyć, jak zwierzęta wpływają na lokalny krajobraz.
Pierwsze 660 metrów szlaku jest dostępne dla osób poruszających się na wózkach oraz dla rodzin z wózkami dziecięcymi.
Trzeba jednak pamiętać, że podczas zimowych i wiosennych powodzi większość kładki może znaleźć się pod wodą. Aktualne warunki warto więc sprawdzić przed wyjazdem.
Dla kogo?
Dla rodzin z dziećmi, osób z ograniczoną ilością czasu i każdego, kto chce połączyć Centrum Odwiedzających z krótkim spacerem przyrodniczym.
Ingatsi study trail – 4,3 km przez las bagienny i torfowisko Kuresoo
Ingatsi study trail to jedna z najciekawszych tras dla osób, które chcą zobaczyć bardziej dziką część Soomaa.
Szlak ma 4,3 km i pokazuje kilka charakterystycznych środowisk parku. Początkowy odcinek prowadzi przez wilgotny las bagienny z olszą czarną, a następnie trasa wychodzi w stronę otwartego torfowiska Kuresoo.
Jednym z najważniejszych punktów jest wieża widokowa położona około kilometra od parkingu.
Znajduje się na jednym z najwyższych wałów torfowiskowych w Estonii. Z góry widać oczka wodne, sosny i otwartą przestrzeń Kuresoo.
Ingatsi dobrze sprawdzi się jako alternatywa dla popularniejszej Riisa. Warto jednak pamiętać, że droga do początku trasy prowadzi bardziej lokalnymi drogami i podczas wysokiego poziomu wody warunki dojazdu mogą się zmieniać.
Ile czasu przeznaczyć?
Na całą trasę warto zaplanować około 1,5 do 2 godzin.
Kuresoo – największy zwarty kompleks torfowiskowy w Estonii
Kuresoo jest jednym z najbardziej charakterystycznych obszarów Parku Narodowego Soomaa.
RMK określa go jako największy zachowany zwarty kompleks torfowiskowy w Estonii. Charakterystycznym elementem jest wysoki wał torfowiskowy, który osiąga około 8 metrów wysokości i należy do najwyższych tego typu formacji w Europie.
Najłatwiej zobaczyć ten krajobraz podczas wędrówki szlakiem Ingatsi.
Kuresoo pokazuje skalę Soomaa znacznie lepiej niż krótki spacer po pojedynczej kładce. Z wieży widokowej można zobaczyć rozległy, niemal płaski krajobraz torfowiska ciągnący się daleko za linię drzew.
To dobre miejsce dla osób zainteresowanych przede wszystkim przyrodą i fotografią krajobrazową.
Kajaki i kanu w Soomaa – jak zwiedzać park z perspektywy wody?
Soomaa jest jednym z najciekawszych miejsc w Estonii do podróżowania po naturalnych rzekach i terenach zalewowych.
Najbardziej niezwykłe warunki występują podczas piątej pory roku, kiedy wodą pokrywają się łąki i fragmenty lasów. Wówczas kanu pozwala dotrzeć w miejsca, które przez większość roku zwiedza się pieszo albo w ogóle nie są dostępne.
Spływy są możliwe również poza okresem wiosennych powodzi. Park przecinają naturalne rzeki, dlatego z wody można obserwować lasy zalewowe, brzegi i spokojniejsze fragmenty Soomaa.
Jeśli nie znasz regionu, szczególnie podczas wysokiej wody najlepiej skorzystać z lokalnego przewodnika lub operatora organizującego spływy.
Poziom wody, nurt i dostępność poszczególnych tras zmieniają się w zależności od warunków pogodowych.
Warto także pamiętać, że na wodach znajdujących się na terenie parku dozwolone jest korzystanie z jednostek bez silnika.
Haabjas – tradycyjna dłubana łódź i dziedzictwo UNESCO w Soomaa
Jednym z najbardziej wyjątkowych elementów kultury Soomaa jest haabjas, czyli tradycyjna dłubana łódź wykonywana z jednego pnia drzewa.
Warto tutaj zastosować precyzyjne sformułowanie. Na liście UNESCO nie znajduje się po prostu „łódź haabjas”, lecz tradycja budowy i używania rozszerzanych łodzi dłubanych w regionie Soomaa.
Została ona wpisana w 2021 roku na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony.
Łódź wykonywana jest z jednego pnia, najczęściej osiki. Po wydrążeniu drewna burty są rozszerzane przy użyciu ciepła i wilgoci, dzięki czemu łódź staje się szersza i bardziej stabilna.
Dłubanki były przez stulecia ważnym środkiem transportu dla mieszkańców Soomaa, zwłaszcza podczas okresowych powodzi.
W Centrum Odwiedzających można zobaczyć nową wystawę poświęconą właśnie podróżowaniu przez Soomaa tradycyjną dłubanką. Stała ekspozycja została ponownie udostępniona odwiedzającym w styczniu 2026 roku.
Centrum Odwiedzających Soomaa – informacje, wystawa i początek Beaver Trail
Centrum Odwiedzających Soomaa znajduje się na terenie dawnego gospodarstwa Kõrtsi-Tõramaa, w centralnej części parku.
To najlepsze miejsce na rozpoczęcie pierwszej wizyty. Można tutaj uzyska