Onikszty, po litewsku Anykščiai, to jedno z ciekawszych mniejszych miast na Litwie dla osób, które lubią naturę, punkty widokowe, rodzinne atrakcje i spokojne zwiedzanie poza największymi ośrodkami. Miasto leży w Auksztocie, w północno-wschodniej części Litwy, nad rzeką Świętą (Šventoji).
Okolice Onikszt słyną przede wszystkim ze ścieżki w koronach drzew, rozległych lasów, kolejki wąskotorowej, muzeów, jezior i atrakcji rodzinnych. Lithuania Travel podaje, że Onikszty leżą około 112 km od Wilna i mają status obszaru kurortowego.
To dobry kierunek na jednodniową wycieczkę, rodzinny weekend albo przystanek podczas dłuższej podróży po Auksztocie. Warto jednak pamiętać, że część atrakcji znajduje się kilka kilometrów poza centrum, dlatego najwygodniej zwiedzać okolice samochodem.
Spis treści:
1. Ścieżka w koronach drzew – największa atrakcja Onikszt
Ścieżka w koronach drzew to najbardziej rozpoznawalna atrakcja Onikszt i jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc przyrodniczych na Litwie.
Trasa ma 300 metrów długości i stopniowo wznosi się do wysokości około 21 metrów nad ziemią. Na jej końcu znajduje się 36-metrowa wieża, której taras widokowy położony jest na wysokości 34 metrów. Z góry można zobaczyć las oniksztyński, zakola rzeki Świętej oraz wieże kościoła św. Mateusza.
Kompleks został otwarty w 2015 roku i był pierwszą tego typu ścieżką w koronach drzew w krajach bałtyckich. Sama konstrukcja jest tylko częścią atrakcji – przed wejściem przygotowano również przystanki edukacyjne poświęcone przyrodzie i kulturze regionu.
To miejsce warto odwiedzić o każdej porze roku, ale szczególnie efektownie wygląda jesienią, gdy las zmienia kolory.
Przed przyjazdem warto sprawdzić bieżące informacje praktyczne. Według oficjalnej strony w sierpniu 2026 roku ścieżka jest otwarta codziennie od 9:30 do 20:00. Obecnie nie działa natomiast winda przeznaczona dla osób z niepełnosprawnościami.
2. Oniksztyński Park Regionalny – lasy, rzeka i szlaki Auksztoty
Ścieżka w koronach drzew znajduje się na terenie Oniksztyńskiego Parku Regionalnego. Jest to oficjalna polska nazwa obszaru chronionego, zatwierdzona również przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych.
Park obejmuje lasy, dolinę rzeki Świętej, jeziora, wzgórza, stanowiska geologiczne oraz liczne obiekty związane z historią i kulturą regionu.
Ciekawą propozycją jest około 4,7-kilometrowa ścieżka edukacyjna prowadząca przez słynny las oniksztyński wzdłuż rzeki Świętej. Na trasie znajduje się między innymi Puntukas, a jej okolice silnie wiążą się z twórczością litewskiego poety Antanasa Baranauskasa.
Oniksztyński Park Regionalny warto potraktować jako większy obszar do odkrywania, a nie pojedynczą atrakcję. Przy całodniowej wizycie dobrze połączyć ścieżkę w koronach drzew z Puntukasem i spacerem po lesie.
3. Puntukas – drugi największy głaz narzutowy na Litwie
Puntukas znajduje się niedaleko ścieżki w koronach drzew i warto zobaczyć oba miejsca podczas jednego spaceru.
To drugi największy głaz narzutowy na Litwie. Ma około 7,5 m długości, ponad 7 m szerokości i waży około 265 ton. Według geologów został przyniesiony na teren dzisiejszej Litwy przez lodowiec ze Skandynawii kilkanaście tysięcy lat temu.
Puntukas ma również duże znaczenie historyczne. W jego powierzchni wykuto płaskorzeźby przedstawiające litewskich lotników Steponasa Dariusa i Stasysa Girėnasa, którzy w 1933 roku podjęli próbę przelotu przez Atlantyk samolotem Lituanica. Płaskorzeźby wykonał w 1943 roku rzeźbiarz Bronius Pundzius.
Z głazem wiążą się również lokalne legendy, między innymi opowieść o diable, który miał nieść ogromny kamień, aby zniszczyć kościół.
4. Rzeka Święta – kajaki i zielona strona Onikszt
Rzeka Święta, po litewsku Šventoji, jest jednym z najważniejszych elementów krajobrazu Onikszt. Przepływa przez miasto i Oniksztyński Park Regionalny, tworząc dobre warunki do spacerów, wycieczek rowerowych oraz turystyki wodnej.
W regionie przygotowano około 30-kilometrową trasę wodną, przy której znajdują się przystanie, miejsca biwakowe i infrastruktura dla kajakarzy. Odcinek prowadzi między innymi przez Onikszty oraz obok najważniejszych obiektów przyrodniczych parku.
Jeśli masz więcej niż jeden dzień, spływ kajakowy może być ciekawym uzupełnieniem klasycznego zwiedzania.
W samym mieście warto natomiast po prostu przejść się wzdłuż rzeki i zobaczyć Onikszty z bardziej spokojnej, rekreacyjnej strony.
5. Muzeum Kolejki Wąskotorowej – zabytkowa stacja i kolejowa historia
Muzeum Kolejki Wąskotorowej, czyli lokalne Siauruko muziejus, mieści się w zabytkowym kompleksie stacji kolejowej w Oniksztach.
Można zobaczyć tutaj parowóz „Kukuška”, zabytkowy tabor, urządzenia sygnalizacyjne i kolejowe, dawną poczekalnię oraz gabinet zawiadowcy stacji z okresu międzywojennego. Część eksponatów jest interaktywna – można między innymi spróbować jazdy ręczną drezyną.
Zachowany kompleks obejmuje również historyczne budynki stacyjne, wieżę wodną, tory oraz stalowy, nitowany most kolejowy nad rzeką Świętą.
To bardzo dobry punkt dla rodzin z dziećmi, miłośników kolei oraz osób zainteresowanych zabytkami techniki.
6. Siaurukas – przejazd zabytkową kolejką wąskotorową
W Oniksztach można nie tylko odwiedzić muzeum kolejowe, ale również przejechać się zabytkową kolejką wąskotorową, popularnie nazywaną Siaurukas.
Kolej obsługuje trasy prowadzące między innymi przez Onikszty, Troškūnai i Rubikiai. Organizowane są regularne przejazdy, wycieczki edukacyjne oraz specjalne kursy związane ze świętami i wydarzeniami.
W sezonie 2026 sprzedawane są między innymi bilety na trasę Onikszty – Rubikiai – Onikszty. Aktualny kalendarz obejmuje przejazdy także we wrześniu i październiku, dlatego nie warto ograniczać tej atrakcji wyłącznie do środka lata.
Przed przyjazdem koniecznie sprawdź rozkład. Kolejka nie działa jak zwykły pociąg kursujący co godzinę, a poszczególne przejazdy odbywają się w określonych terminach.
7. Muzeum Konia – tradycyjna wieś i historia litewskiego rolnictwa
Muzeum Konia znajduje się w miejscowości Niūronys, około 8 km od Onikszt. Jest jedynym muzeum tego typu na Litwie i działa od 1978 roku.
Ekspozycje pokazują nie tylko znaczenie konia w gospodarstwie i transporcie. Można zobaczyć dawne narzędzia rolnicze, wozy, sprzęty, wyroby rzemieślnicze oraz tradycyjne gospodarstwa.
Na terenie muzeum prezentowane są również dawne rzemiosła, między innymi garncarstwo, kowalstwo, tkactwo, pieczenie chleba i rzeźbiarstwo w drewnie. Organizowane są warsztaty i programy edukacyjne.
Dodatkową atrakcją są przejażdżki konne lub bryczką, których dostępność i warunki najlepiej sprawdzić przed wizytą.
To jeden z ciekawszych punktów dla rodzin oraz osób zainteresowanych tradycyjną kulturą Auksztoty.
8. Kościół św. Mateusza – najwyższy kościół katolicki na Litwie
Kościół św. Mateusza jest najbardziej charakterystycznym zabytkiem centrum Onikszt.
Obecną neogotycką świątynię wzniesiono w latach 1899-1909 według projektu architekta Nikolaja Andrejewa. Wieże zostały uszkodzone podczas I wojny światowej i później odbudowane w nieco prostszej formie.
Krzyże wieńczące obie wieże znajdują się na wysokości około 79 metrów, co czyni świątynię najwyższym kościołem katolickim na Litwie.
Dodatkową atrakcją jest punkt widokowy w jednej z wież. Znajduje się na wysokości około 30 metrów i oferuje panoramę miasta oraz okolic.
Kościół warto odwiedzić podczas spaceru po centrum nawet wtedy, gdy głównym celem przyjazdu są lasy i atrakcje przyrodnicze.
9. Laimės žiburys – pomnik Jonasa Biliūnasa i panorama okolicy
Zamiast ogólnego punktu o centrum miasta warto dodać do planu bardziej konkretną atrakcję – Laimės žiburys, czyli pomnik i grób litewskiego pisarza Jonasa Biliūnasa.
Monument znajduje się na wzgórzu Liudiškiai. Biliūnas zmarł w 1907 roku w Zakopanem, a w 1953 roku jego szczątki przeniesiono na Litwę i pochowano właśnie w tym miejscu. Pięć lat później nad grobem stanął około 14-metrowy kamienny monument.
Miejsce ma duże znaczenie dla litewskiej kultury, a dodatkową zaletą jest położenie na wzgórzu i widoki na okolicę.
Jeśli chcesz poznać Onikszty nie tylko jako miejscowość turystyczną, ale również jako ważny ośrodek litewskiej literatury, warto dodać ten punkt do planu.
10. Wzgórze Kalita – całoroczny tor saneczkowy
Wzgórze Kalita, czyli Kalitos kalnas, to jedna z najbardziej aktywnych atrakcji Onikszt.
Najbardziej znany jest całoroczny tor saneczkowy o długości około 500 metrów. Na trasie znajduje się pięć zakrętów, skocznia i pętla. Atrakcja działa zarówno latem, jak i zimą, o ile pozwalają na to warunki.
Dzieci od 3 do 7 lat mogą korzystać z toru razem z dorosłym, natomiast dzieci poniżej 3 lat nie są dopuszczane do przejazdu.
Kalita jest dobrym wyborem przede wszystkim dla rodzin i osób, które chcą przełamać spokojne zwiedzanie bardziej dynamiczną atrakcją.
Zimą działa tu również infrastruktura związana ze sportami zimowymi, ale jej dostępność jest uzależniona od pogody i warunków śniegowych.
11. LABI Park – labirynty i rodzinny park rozrywki
W pobliżu Onikszt działa również LABI Park, wcześniej znany przede wszystkim jako Labirintų parkas.
Park znajduje się około 3 km za miastem, przy trasie prowadzącej w stronę ścieżki w koronach drzew i Puntukasa. Oprócz różnego rodzaju labiryntów dostępne są tam atrakcje rekreacyjne i rodzinne.
To propozycja przede wszystkim dla rodzin z dziećmi. Przy jednodniowej wycieczce bez dzieci nie stawiałbym jej wysoko na liście, ponieważ Onikszty mają ciekawsze atrakcje przyrodnicze i kulturowe.
Przy rodzinnym weekendzie park może jednak zająć dużą część dnia. W 2026 roku jest otwarty codziennie, ale przed wizytą warto sprawdzić aktualny cennik oraz dostępność poszczególnych atrakcji.