Kieś, po łotewsku Cēsis, to jedno z najciekawszych małych miast Łotwy i świetny kierunek na jednodniową wycieczkę z Rygi albo spokojny weekend w Parku Narodowym Gauja. Miasto ma ponad 800 lat historii, jeden z najważniejszych średniowiecznych zamków w kraju, kameralne Stare Miasto, parki i łatwy dostęp do szlaków prowadzących przez dolinę Gaui. Latvia Travel zalicza Kieś do najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w krajach bałtyckich.
Co warto zobaczyć w Kiesi? Podczas pierwszej wizyty koniecznie odwiedź zamek średniowieczny, Nowy Zamek z muzeum, Park Zamkowy, Stare Miasto i kościół św. Jana. Jeśli masz więcej czasu, dodaj szlaki Cīrulīši, Orle Skały oraz położony poza miastem Park Archeologiczny Āraiši.
Kieś dobrze łączy historię z przyrodą. Najważniejsze zabytki znajdują się blisko siebie i można zwiedzać je pieszo, natomiast zaledwie kilka kilometrów od centrum zaczynają się lasy, piaskowcowe skały i trasy Parku Narodowego Gauja.
Spis treści:
Kieś – największe atrakcje
Większość najważniejszych zabytków Kiesi skupia się wokół kompleksu zamkowego i Starego Miasta. Na pierwsze zwiedzanie centrum wystarczy kilka godzin, ale warto zostać dłużej, aby zobaczyć także przyrodnicze atrakcje w okolicy.
1. Zamek średniowieczny w Kiesi – najważniejsza atrakcja miasta
Zamek średniowieczny w Kiesi jest symbolem miasta i miejscem, od którego najlepiej rozpocząć zwiedzanie.
Historia miasta jest bezpośrednio związana z twierdzą, wokół której w XIII wieku zaczęła rozwijać się osada. Zamek był wielokrotnie przebudowywany, a swoją charakterystyczną formę uzyskał na początku XVI wieku. Obecnie jego ruiny należą do najlepiej zachowanych średniowiecznych pozostałości zamkowych na Łotwie.
Najciekawszą częścią wizyty jest wejście do Wieży Zachodniej z latarnią ze świecą otrzymywaną przy wejściu. W środku zachowały się XVI-wieczne wnętrza z gwiaździstym sklepieniem, fragmentami malowideł i detalami architektonicznymi. Z najwyższego poziomu można spojrzeć na ruiny, Park Zamkowy i dachy miasta.
W sezonie letnim dostępna jest również Wieża Południowa z multimedialną wystawą poświęconą życiu w Inflantach około 500 lat temu. W zamkowym ogrodzie organizowane są też pokazy i aktywności związane z dawnym rzemiosłem oraz średniowiecznym życiem.
Na spokojne zwiedzanie zamku przeznacz około 1-1,5 godziny.
2. Nowy Zamek i Muzeum Historii i Sztuki
Tuż obok średniowiecznych ruin znajduje się Nowy Zamek, w którym działa muzeum poświęcone historii Kiesi i regionu.
Budynek powstał w XVIII wieku jako część dawnego zespołu rezydencjonalnego. Obecnie można zobaczyć odrestaurowane wnętrza, między innymi gabinet hrabiego von Sieversa, bibliotekę i dawną kawiarnię, a także wystawy dotyczące historii miasta.
Muzeum posiada ponad 160 tysięcy obiektów, dzięki czemu jest jednym z większych muzeów samorządowych na Łotwie. Ważną częścią kolekcji są materiały związane z historią łotewskiej czerwono-biało-czerwonej flagi.
Warto również wejść na wieżę Lademahera, z której można spojrzeć na Stare Miasto i ruiny średniowiecznego zamku.
Najbardziej opłacalnym rozwiązaniem przy pierwszej wizycie jest bilet łączony obejmujący cały kompleks zamkowy.
3. Park Zamkowy – najbardziej malowniczy spacer w centrum
Po zwiedzaniu zamków warto zejść do Parku Zamkowego.
Rozległy park krajobrazowy otacza ruiny średniowiecznej twierdzy i należy do najbardziej charakterystycznych zielonych miejsc w centrum Kiesi. Znajdują się tutaj alejki, stare drzewa, staw, rzeźby i miejsca, z których dobrze widać zamkowe mury. Oficjalny portal miasta wskazuje park jako jedną z głównych atrakcji centrum.
Największą zaletą jest możliwość oglądania zamku z zupełnie innej perspektywy niż podczas zwiedzania dziedzińca.
Wiosną i latem park jest dobrym miejscem na odpoczynek, natomiast jesienią połączenie kamiennych ruin i kolorowych drzew tworzy jeden z najbardziej malowniczych widoków w mieście.
4. Stare Miasto w Kiesi – średniowieczny układ ulic
Stare Miasto w Kiesi jest niewielkie, dlatego najlepiej odkrywać je bez szczegółowego planu.
Historyczne centrum zachowało średniowieczny układ wąskich i nieregularnych ulic. Choć wiele dawnych budynków zniszczyły wojny i pożary, obecna zabudowa nadal dobrze pokazuje historyczny charakter miasta.
Podczas spaceru warto przejść przede wszystkim Rīgas iela, przy której znajdują się kawiarnie, restauracje, niewielkie sklepy i zabytkowe domy.
Wśród charakterystycznych budynków Starego Miasta znajdują się dawny ratusz, Dom Kupca i kilka historycznych kamienic. Warto też zaglądać na podwórka i w boczne uliczki.
Kieś nie ma monumentalnej starówki na skalę Rygi. Jej największym atutem jest kameralność i możliwość spokojnego spacerowania bez dużych odległości między zabytkami.
5. Kościół św. Jana – średniowieczna świątynia i widok z wieży
Kościół św. Jana jest jednym z najważniejszych średniowiecznych zabytków sakralnych na Łotwie.
Świątynia powstała pod koniec XIII wieku i przez stulecia była mocno związana z Zakonem Kawalerów Mieczowych oraz późniejszym Zakonem Inflanckim. Jest największą średniowieczną bazyliką na Łotwie poza Rygą.
Kościół ma około 65 metrów długości, a jego wieża również osiąga około 65 metrów wysokości. Za niewielką opłatą można wejść na górę i zobaczyć panoramę Kiesi oraz dalszych okolic.
W środku znajdują się historyczne nagrobki mistrzów Zakonu Inflanckiego, XIX-wieczne witraże i duże organy.
Dla polskiego turysty ciekawostką jest znajdujący się w świątyni pomnik nagrobny Andrzeja Patrycego Nideckiego, polskiego humanisty, sekretarza Zygmunta Augusta, Anny Jagiellonki i Stefana Batorego, który w 1585 roku został biskupem wendeńskim.
Godziny udostępniania kościoła zmieniają się sezonowo, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualny harmonogram.
6. Plac Różany – dawny rynek w sercu miasta
Plac Różany, czyli Rožu laukums, znajduje się tuż przy kościele św. Jana.
Od połowy XIII wieku pełnił funkcję miejskiego placu targowego. W latach 20. XX wieku handel przeniesiono w inne miejsce, a dawny rynek przekształcono w reprezentacyjną przestrzeń miejską.
Dziś otaczają go kawiarnie i zabytkowa zabudowa, a latem działa tutaj fontanna. Na placu znajduje się również rzeźba nawiązująca do dawnej Kiesi.
To nie jest atrakcja wymagająca specjalnego zwiedzania, ale naturalny punkt spaceru między zamkiem, kościołem i Rīgas iela.
7. Cīrulīši Nature Trails – szlaki kilka minut od miasta
Jedną z największych zalet Kiesi jest możliwość szybkiego przejścia z historycznego centrum do przyrody Parku Narodowego Gauja.
Cīrulīši Nature Trails znajdują się na obrzeżach miasta i oferują trzy oznakowane trasy o długości około 2,7 km, 3,5 km i 6,2 km. Są dostępne przez cały rok i bezpłatne.
Po drodze można zobaczyć między innymi Spoguļklintis, czyli Lustrzane Skały, jaskinię Bride’s Cave, piaskowcowe urwiska oraz lasy nad Gaują.
Na trasie znajduje się również 22-metrowa Zielona Wieża, z której można oglądać okoliczne lasy.
Najdłuższa trasa będzie dobrym wyborem na około 2-3 godziny spokojnego spaceru. Przy krótszym pobycie można wybrać jedną z mniejszych pętli.
Szlaki nie są przystosowane do wózków dziecięcych ze względu na ukształtowanie terenu.
8. Orle Skały – Ērgļu klintis nad Gaują
Orle Skały, czyli Ērgļu klintis, są jednym z najbardziej efektownych przyrodniczych miejsc w okolicach Kiesi.
Piaskowcowa ściana ma około 700 metrów długości, z czego około 300 metrów ciągnie się bezpośrednio wzdłuż Gaui. Najbardziej pionowe fragmenty osiągają około 22 metrów wysokości.
Przy skałach przygotowano platformy widokowe, ścieżki i schody. Z górnej części można oglądać szeroki zakręt rzeki oraz lasy Parku Narodowego Gauja.
Atrakcja jest dostępna bezpłatnie przez cały rok, a przy początku trasy znajduje się bezpłatny parking.
Orle Skały najlepiej odwiedzić samochodem albo rowerem. Jeśli masz tylko kilka godzin w Kiesi, skup się na centrum i Cīrulīši. Przy całym weekendzie zdecydowanie warto je dodać.
9. Park Archeologiczny Āraiši – osada z IX-X wieku
Około kilkunastu kilometrów od Kiesi znajduje się jedna z najbardziej nietypowych atrakcji historycznych regionu – Āraiši Lake Dwelling Archaeological Park.
Najważniejszym elementem jest rekonstrukcja ufortyfikowanej osady jeziornej z IX-X wieku, zbudowana w miejscu odkryć archeologicznych. Oficjalny portal regionu opisuje ją jako jedyną w Europie rekonstrukcję ufortyfikowanej osady jeziornej z tego okresu znajdującą się w autentycznym otoczeniu.
Drewniane zabudowania pozwalają zobaczyć, jak mogła wyglądać codzienność dawnych mieszkańców tego regionu jeszcze przed powstaniem średniowiecznej Kiesi.
Park dobrze sprawdza się również z dziećmi.
Aktualny bilet dla osoby dorosłej kosztuje 5 €, a parking jest bezpłatny. Godziny otwarcia różnią się zależnie od sezonu.
10. Vidzeme Concert Hall – współczesna kultura w średniowiecznym mieście
Kieś ma zaskakująco rozbudowane życie kulturalne jak na stosunkowo niewielkie miasto.
Jednym z jego centrów jest Vidzeme Concert Hall, otwarta w obecnej formie w 2014 roku po przebudowie historycznego domu towarzystwa. Dawna architektura została tutaj połączona ze współczesnymi rozwiązaniami.
W programie znajdują się koncerty symfoniczne, jazzowe i kameralne, opera, balet, teatr, kino oraz wystawy sztuki. Główna sala może pomieścić około 800 osób.